Polonya’da yeterlilik süreci genellikle öğretmenlerin bir çocukta ‘sorun’ görmesiyle başlar – daha sonra çocuğun ‘zor’, ‘yaramaz’ olduğunu, konsantre olmadığını söylerler. Ve çocuk psikolojik-eğitimsel danışmanlık merkezine gönderilir. Ben bu deneyime sadece ailelere danışmanlık yapan biri olarak değil, aynı zamanda pedagoji mezunu ve bir anne olarak da sahibim – bu konuda çok fazla deneyimim var.Oğluma birkaç ay önce teşhis koydum. eğitim danışmanı Barbara Salamon’u belirtiyor.
Giderek artan bir şekilde, belki de bir şeylerin yolunda gitmediğine dair girişimde bulunanlar da ebeveynler oluyor. Polonya’daki öğretmenlerin genellikle bunu düşünecek zamanı yoktur, sadece bir sorun görürler ve olası nedenleri düşünmeden ebeveynlere bilgi aktarırlar. Bu durum özellikle sınıfların oldukça kalabalık olduğu devlet okullarında görülebilmektedir – Uzman, eklemeden önce not ediyor:Zaten bu psikolojik-eğitsel danışmanlık merkezinde olduğumuz için teşhis süreci çok güzel yürütülüyor, çok güvenilir, titiz ve çocuklara nöroçeşitlilik sertifikaları veriliyor. Ebeveyn tam olarak desteklenmese de – danışma merkezine geldiğinde, çocuğa hangi yönde teşhis konulması gerektiğini önermek zorunda olan ebeveyndir. Gelip de çocuğa ne olduğunu bilmediği için bir teşhis konulmasını istediğini söyleyemez. Bir ebeveyn çocuğuna DEHB mi yoksa otizm spektrum bozukluğu mu teşhisi koyması gerektiğini nasıl bilebilir? – retorik olarak soruyor.
Sürecin kendisi, uzmanların azlığı nedeniyle genellikle birkaç ay sürer – bir psikolog, eğitimci ve genellikle bir psikiyatrist dahil olur. Verilen karar, çocukla nasıl çalışılacağı konusunda okula talimatlar içerir. Ne yazık ki Polonya’daki sistemimiz öğrencinin güçlü yönlerini geliştirmek yerine sorunları en aza indirmeye odaklanmaktadır. Çocuğun tam potansiyelinin nasıl ortaya çıkarılacağından ziyade, sınıfta çocukla birlikte nasıl çalışılacağına daha fazla vurgu yapılmaktadır.
Buna karşılık, yabancı, özel yatırımlı okullarda, özellikle İngiltere ve İsviçre’de, yeterlilik daha bütünseldir. Başvuru sırasında, bir psikolojik-eğitim danışmanlığı merkezinden bir teşhis almamız gerekiyor – öğrencinin bir teşhisi olmadığı ortaya çıkarsa ve zaten çalışma sırasında bir şeylerin ‘yolunda gitmediğine’ dair bir şüphe varsa, ebeveynler genellikle Polonya danışmanlık merkezine geri gönderilir. Çocuğa anadilinde teşhis koymak en iyisidir – Barbara Salamon not ediyor.
Elimizde ulusal bir danışmanlık merkezinden alınmış bir değerlendirme varsa, bu değerlendirme İngilizceye çevrilir. Buna ek olarak, okullar kendi testlerini uygular – bu bir Morrisby testi veya Cat4 tipi bir test olabilir, bu da öğrencinin sadece zorluklarını değil aynı zamanda yeteneklerini ve eğilimlerini de belirlemeye yardımcı olur. Bu, sürecin sadece öğrenme zorluklarına değil, çocuğun potansiyeline odaklanmasını sağlar – uzman, eklemeden önce vurguluyor:Polonya’da nöroçeşitlilik bir sorun olarak ele alınmakta ve terapötik destek sunulmaktadır, örneğin bir eğitmenle dersler veya okul dışında düzenlenen terapiler. Bazen, eğer okul bunları sağlayabiliyorsa, bireysel dersler uygulanmaktadır. Ancak eksik olan, bu öğrencilerin yeteneklerini ve tutkularının gelişimini destekleyen bir yaklaşımdır. Nöroçeşitliliğe sahip öğrencilerin zeka seviyelerinin ortalamanın üzerinde olduğu ve potansiyellerinin farkına varılmadığı çok sık görülen bir durumdur. İşte bu nedenle, yatılı okul mezunu Weronika Tomiak tarafından Nöroçeşitlilik Vakfı kurulmuştur. Vakfın amacı, sadece okulda değil, işyerindeki yetişkinler arasında da nöroçeşitliliğe sahip insanların potansiyelinin nasıl kullanılabileceği konusunda toplumu bilinçlendirmektir.
Farklı ülkeler ve okullar, farklı yaklaşımlar
Avrupa veya ABD’deki yatılı okullar çok farklı yaklaşımlar sunmaktadır. Bunlar, örneğin, kaynaştırma okullarında özel programlar içerebilir. Özel ihtiyaçları olan öğrenciler için sıkı bir şekilde hazırlanmış okullar olsa da, nöroçeşitliliği olan öğrenciler genellikle tamamen “normal” okullara kabul edilir. Akranlarıyla birlikte toplum içinde işlev görmeyi öğrenebilmeleri için eğitimli yardımcılar ve ekstra destek sağlanmaktadır. Uygulamada bu, örneğin, yerinde terapistlere erişim, mentorluk programları, sanat, müzik veya teknoloji gibi yeteneklerini geliştiren faaliyetler anlamına gelir – Barbara Salamon anlatıyor.
Bir toplulukta ve yatılı okul ortamında yaşamak açısından, rutine özel bir vurgu vardır – çok fazla öngörülebilirlik, nöroçeşitliliğe sahip kişilerin çok daha güvende oldukları bir faktördür. Sonuç olarak, gelişimleri çok daha kolay, hızlı ve verimli bir şekilde ilerler. Sonuç olarak, özellikle DEHB’li veya otizm spektrumundaki öğrencilerin daha sonra en yüksek sonuçları elde ettikleri, en iyi üniversitelere girdikleri ve mükemmel kariyerlere sahip oldukları sıklıkla görülen bir durumdur.
Özellikle Birleşik Krallık’ta, nöroçeşitliliğe sahip çocukları okul toplumuna, aktif bir grup yaşamına entegre etmek için çok sayıda çalışma yapılmaktadır. Duygusal gelişime, sosyal becerilere, tabii ki uygun destekle, ki bu durumda uygun eğitimli eğitimciler anlamına gelir, çok fazla dikkat gösterilmektedir.
Birleşik Krallık okullarındaki müfredat genellikle davranışsal veya bilişsel terapi unsurlarını kullanır. Amerika Birleşik Devletleri’nde sistem daha çeşitlidir. Bazı okullar SEND veya Özel Eğitim İhtiyaçları konusunda uzmanlaşmıştır. Bunlar nöroçeşitliliğe sahip çocuklara odaklanan okullardır. Elbette, özel ihtiyaçları olan çocukları, özellikle de otizmli yüksek fonksiyonlu çocukları kabul eden ‘normal’ okullar da vardır. Destek, sanat programlarına, teknoloji, sanat, müzik derslerine ve mümkün olduğunca topluma entegrasyona dayanmaktadır.
İlk yıl genellikle geçiş yılı olarak adlandırılır – çocuklar yeni bir sistem, yeni bir hayat, yeni bir ülke öğrenirler. Bahsetmeye değer bir başka örnek de, yapının ve günün kesin planlamasının daha da önemli olduğu İsviçre’dir. Orada gün, sabahtan itibaren planlanır – ne yapılacağı, ne zaman yapılacağı, nasıl yapılacağı. Sonuç olarak, nöroçeşitliliği olan çocuklar ve aynı zamanda ‘tamamen sağlıklı’ olanlar, bir grup içinde nasıl işlev göreceklerini ve hayatlarını nasıl planlayacaklarını çok daha iyi öğreniyorlar.
Başlangıçlar en önemlisidir – ondan sonra kolaylaşır
Başlangıç gerçekten de zorlu bir süreçtir, bu nedenle çocuğu yolculuktan önce uygun şekilde hazırlamak ve desteklemek çok önemlidir. Hem çocuğun hem de ebeveynlerin hazırlanması kilit öneme sahiptir. Bu, her şeyden önce, en azından bu zorluğu ortadan kaldırmak için dil üzerinde çalışmak ve aynı zamanda terapistle yoğun bir çalışma anlamına gelir. Aileyi kendilerini bekleyen zorluklara hazırlamak ve sonraki adaptasyonu kolaylaştırmak için bu terapinin en az birkaç ay sürmesi iyi olacaktır.
Deneyimlerim, başlangıçta zorluklar yaşayan çocukların yeni bir ortama uyum sağlayarak kendilerini, ebeveynlerini ve çevrelerini şaşırttıklarını gösteriyor. Oğlu Eylül ayında İtalya’da İngilizce öğretilen bir yatılı okula başlayan bir anne ile konuştum. Oğlunun artık harika hissettiğini çünkü “ikinci annesi” olan bir asistanı olduğunu söyledi – Onunla sık sık nelerde kötü olduğu hakkında konuşur ve nasıl başa çıkacağına dair farklı öneriler alır.
Ayrıca annesine artık kendisini özel biri gibi hissettiğini söyledi – ve gerçekten de ortalamanın üzerinde bir zekaya sahip olduğunu söylemek gerekir. Polonya okulunda, bir sertifikaya sahipken ve Polonya sistemiyle karşı karşıyayken, kendini daha aşağı, daha aptal biri gibi hissetti. Bireysel derslere gitmek zorunda kaldı. Dolayısıyla burada öğrencilerin nasıl algılandığı ve özgüvenlerinin nasıl inşa edildiği çok önemli. Okullar sadece yeteneklerini keşfetmeye ve potansiyellerini en üst düzeye çıkarmaya odaklanıyor, böylece kendilerini hiçbir şekilde aşağı hissetmiyorlar. Tüm bunlar elbette özel okullar için de geçerli. Ne yazık ki dünya standardı devlet okullarının yetersiz finanse edilmesidir ve uzmanları eğitmek ve istihdam etmek paraya mal olmaktadır. İşte bu uzmanların sayısı da yetersiz.
Bir okulun bir sonraki eğitim-öğretim yılı için halihazırda kabul edilmiş nöro-çeşitliliğe sahip çok sayıda öğrencisi varsa, daha fazla yer kalmayabilir. Bu durumda okul, bakamayacağı bir öğrenciyi kabul etmek istemediği için söz konusu öğrencinin kabulünü reddedecektir. İşte bu nedenle erken başvuru yapmak çok önemlidir, çünkü okulun ret kararları genellikle okulun söz konusu çocukla ilgilenmek istememesine değil, kaynaklarını zaten başka çocuklara ayırmış olması nedeniyle artık ilgilenemeyecek olmasına dayanmaktadır.
Okul seçme sürecinin kendisi farklıdır, ancak kesinlikle daha zor değildir. Örneğin – özellikle lisenin son yıllarında, A-seviye sistemi bu tür çocuklar için genellikle daha iyi olacaktır Örneğin çok yönlendirici olan Uluslararası Bakalorya’ya göre. Amerika Birleşik Devletleri’nde çok bireysel bir yaklaşım söz konusudur, bu nedenle sonraki dersleri birkaç yıl atlayabilirsiniz. Bu süreçte, danışmanın deneyimi kilit öneme sahiptir.
Nöroçeşitlilikten korkmayalım. Dünyanın en büyük iş adamlarının, en büyük sanatçılarının çoğu zaman nöroçeşitliliğe sahip insanlar olduğunu unutmayalım. Ve sonuçta bunlar olağanüstü zihinlerdir.
